1. FTP Nedir?FTP ( FILE TRANSFER PROTOCOL ) internete bağlı bir bir bilgisayardan diğerine (her iki yönde de)dosya aktarımı yapmak için geliştirilen bir internet protokolü ve bu işi yapan uygulama programlarına verilen genel addır. FTP ilk geliştirilen internet protokollerinden biridir. FTP protokolü ile ;1) Bir başka bilgisayardan bir başka bilgisayara dosya aktarımı yapılırken, o bilgisayar ile etkileşimi aynı anda bağlantı kurulur 2) Protokol ile sağlanan bir dizi komutlar yardımıyla iki bilgisayar arasında dosya alma/gönderme işlemleri yapılır.2. FTP Yapmak İçin Nelere İhtiyaç Var?- Bağlanacağımız bilgisayarın internet adresi,- Bağlanacağımız bilgisayarda dosyalara ulaşmak istediğimiz hesapla ilgili kullanıcı numarası, varsa şifresi,- İnternet erişimi olan,üzerinde FTP yazılımı bulunan bilgisayar- Bağlanacağımız bilgisayarda, FTP protokol komutlarını yorumlayacak çalışır durumda bir FTP servis programı yani FTP sitesi gereklidir.3. FTP'nin KullanımıGenel kullanımı; FTP <> şeklindedir. Bu işlemden sonra sıra ile - İlgili bilgisayara bağlanıldığında, kullanıcı adı ve parola (password) sorulur. Bunları girdikten sonra kullanıcının makinesine bağlanılmış olunur. Bazı FTP komutları kullanılarak iki makine arasında dosya işlemleri, ayrıca bağlanılan makinede bazı temel dosya/disk işlemleri (dosya açma/silme v.b ) işlemler yapılır.BUNLARI YAPABİLMEK İÇİN GEREKLİ OLAN FTP KOMUTLARI: CD: Dizin değiştirme. Kullanımı; cd<> not: bir önceki dizine geçmek için CD.. yapılır.PWD: Bu komut yazıldığında bulunulan dizininin ismini görürüz. İçinde bulunulan dizindeki dosyaları listeler. DIR: İçinde bulunduğunuz dizindeki dosyaları listeler. LS: Dizin içindeki çok fazla sayıda dosya varsa sayfa sayfa listeleme ve dosyaları kısa olarak göstermeye yarayan komuttur. Kullanımı ; LS- LR : ayrıntılı tersten alfabetik listelemeGET: Dosya alma komutudur. Kullanımı; get ()alındıktan sonraki adı aynıda kalabilir. MGET: Birden fazla dosya alma komutudur. Örn: mget *.zip mget a*.* PUT: Dosya gönderme komutudur. Kullanımı; put ()MPUT: Birden çok dosyayı gönderme komutudur. ASCII: Dosya aktarımlarında aktarım modu olarak ASCII kullanılacağını belirtir. BINARY: Dosya aktarımlarında Binary modun kullanılacağını belirtmek için kullanılır.Yani:* arşiv dosyaları (zip,arj,z,zoo v.b gibi),* çalıştırılabilir programlar(. exe,com gibi),*resim formatlı programlar, (gif,jpeg,wb gibi),FTP ile alınmadan/yada gönderilmeden önce bu komut kullanılır. DELETE: FTP yapılan bir yerde istenilen dosyayı silme komutudur. Kullanımı; delete şeklindedir.MKDIR: FTP yapılan yerde yeni bir dizin oluşturma komutu MKDIR dir.Kullanımı; mkdir <> şeklindedir.RMDIR: FTP yapılan yerde bos bir dizini silme komutudur. Kullanımı; rmdir şeklindedir.LCD: FTP ortamından çıkmadan, kendi makinenizde dizin değiştirmenizi sağlar. CLOSE: FTP ortamından çıkmadan sadece ilgili bağlantıyı kapatır. QUIT: FTP ortamından çıkmak ve bağlantıyı kapatmak için kullanılan komuttur.4. FTP Yapmanın Yolları4.1. Başlat Menüsünden FTPStart 'dan run u seçeriz: ftp ege.edu.tr yazıp enter'a bastığımızda bir DOS penceresi açılır:Burada arşivi görebilmek için User(none) yazan yere: FTP(veya Anonymous) , password kısmına : mail adresimizi yazmalıyız.Karşımıza "ftp>" çıkar. cd pub yazınca karsımıza dizinler çıkar istediğimiz dizinin içine girip gerekli işlemleri yapıp quit ile ftp programını close ile Ftp bağlantısını keseriz. 4.2. Web Üzerinden FTP Son zamanlarda genel eğilim tüm internet servislerine daha becerikli ve etkilesimli ortamlardan erişilmesi ve farklı servislerin etkileşimli olarak kullanılması seklinde kendini göstermiştir. Bunlardan en önemli olanlarından bir taneside WEB'dir. FTP'de dahil olmak üzere pek çok internet servisi ve ilave pek çok özellik bu ortamlar üzerinden kurulabilir. Dolayısıyla FTP yapmanın bir diğer yoluda WEB üzerinden FTP yapmaktır. Bu yöntem kullanım açısından daha kolaydır.Binary bir dosyayı, yanlışlıkla, standart FTP programları ile kolayca ASCII modda almanız mümkün, bu sakıncalar WEB üzerinden yapılan FTP' lerde ortadan kalkmaktadır. Sözgelimi standart resim formatlarında olan bir resim dosyasını aldığınız anda görüntüyü ekrana da gönderebilirsiniz.5. Grafik Arabirimli FTPKlasik anlamda FTP yaparken, bir takım komutlar veririz. Son yıllarda geliştirilen bazı programlar kullanıcının bu komutları vermesine gerek kalmadan grafik bir ara birim ile kullanıcının daha kolay ve komutları girmeden FTP yapmasına olanak tanırlar. FTP komutları ya pull-down/pop-up menülerden alınır; ya da tek bir fare tıklatması ile değişik FTP komutları icra edilir. Bu tip programlara bir örnek, Windows 3.1 ve Windows 95 altında çalışan, John Junod'un geliştirdiği WS_FTP 'dir. 5.1. Cute FTP Cute FTP kullanımı ile ilgili kısım kurs bölümünde detaylı bir şekilde anlatılmaktadır.5.2. WS_FTP Ws-FTP programı Windows altında çalışan, 16 bitlik ve 32 bitlik versiyonları olan bir FTP programıdır. Host Name için ftp yapmak için bağlantı kurulacak makinenin ismi verilir. Eğer ftp yapılacak olan makine anonymous kullanıcıları kabul etmiyorsa mutlaka kullanıcı kodu kullanmak gerekir. Ve kullanıcının şifresini de password bölümüne yazması gerekmektedir. Daha sonraki işlem yapılan ayarlamaları onaylamak ve bağlanmak için OK butonuna basmak yeterli. TR-NET makinesine ftp yapmak istiyorsanız mutlaka kullanıcı kodunuzu ve şifrenizi girmeniz gerektedir. Bağlantıyı sağladıktan sonra istediğiniz dosyaları ftp ile kendi makinenize Kopyalayabilirsiniz.Şekilde de görüldüğü gibi iki adet pencere oluştu. Bunlarda solda olanı bizim Diskimizdeki dosyalar ( Local System ) , diğer tarafta ise bağlandığımız makine ( Remote System ) görülmektedir. Yapılması gereken bilgisayarımıza çekmek istediğimiz dosyaları sağ tarafta işaretleyip Bırakmak Yani Mouse ile Tutup Sol tarafa Bırakıyorsunuz.. Dosyalar teker teker makinemize kopyalanır.
tp unix stili dosya isimleri tanımlar yani yapısı ve tüm özelikleri unix’e dayalıdır. Örneğin; dosya yapısı, kullanıcılar, gruplarFilezilla için;FXF: sunucular arasında veri aktarımını otomatik olarak gerçekleştirir.Hız limiti: download ve upload hızlarının belirlememizi sağlar.Modz: özel bir aktarım modudur. Sunucu veriyi gönderirken z sıkıştırma formatı ile gönderir. Verinin sıkıştırılıp gönderilmesini sağlar. Sıkıştırılma yapılmadan gönderilmiş verinin daha hızlı aktarılmasını sağlar. İşlemci gücü harcanır. Autoban: ftp sunucusunun belirlediğimiz süre kadar sunucudan hizmet almasının engelleyebiliriz. Yasaklama işlemi yapar.Shared folder: bir kullanıcı giriş yaptığında o klasörlerde işlem yapabilir. Kullanıcının yetkilerini tanımlayabiliriz. Örneğin; okuma, yazmaFTP istemcisi kurma220: karşılama mesajı331: kullanıcı adıPWD: hangi klasörlerde bulunuyoruz. /-> kök klasörFTP istemcisi kuruyoruz:List: Klasörlerin içini görmemizi sağlar.PASV: Dosya aktarımına geçer.CWD: klasörlerin içini görmemizi sağlar.Retr: Komutu ile dosya indiririz. STOR: komutu ile karşı tarafa dosya göndeririz.HTTP PROTOKOLÜHyper metin nesnelerinin bilgisayarlara aktarılmasını sağlar. FTP benzeri bir yapıya dayanır. Bir içeriğin sunucudan istemciye aktarılmasını sağlar. FTP deki gibi dosya almak zorunda değil aktarılan sunucudan. http çok hızlı bir biçimde büyük boyutlu içeriği sunucudan istemciye aktarır. FTP hyper metini hızlı bir biçimde aktaramaz.7. katman protokollerine benzer. Komutlar ve komutların altında içerik ile ilgili mesaj sunan bir bilgi ve onun altında da içerik bulunur. http tek port kullanır. 2’li veriyi gönderirken mime başlığının altına ekleyip otomatik olarak gönderebilir. HTTP kalıcı bağlantıları desteklemez. Bağlantı kurulur, komut gönderilir, cevap gelir ve bağlantı kesilir. Quick diye bir şey yoktur. bağlantı kendiliğinden kesilir. Kaıcı bağlantıları desteklememesinin sebebi çok fazla sayıda aktarım yapmasıdır. Binlerce kullanıcıya bir saniyede hizmet vermesi gerekir. Bu sayede kaynaklar başka kullanıcıların da hizmetine sunulur.(bağlantı kesildiğinden dolayı)3 tane sürümü vardır:1.0: Kalıcı bağlantıları desteklemez. Quik benzeri bir yapıdır.1.1: Kalıcı bağlantıları destekmiş ama yaygın olarak kullanılmaz. Bunun sebebi çok aktarım yapması ve belli bir süre sonra kesilmesidir. 0.9: Eski yapısıFTTP, Her nesne için ayrı bir port açar. Yapısı 7. Katman protokollerine benzer. http’nin komut yapısıKOMUT PARAMETRESİ http sürümüBunun altında da http mesaj başlığı dediğimiz mime yapısı vardır.http’nin cevap yapısıhttp sürümü XXX AÇIKLAMALARbunun altında da bir mesaj yapısı oluşur.KOMUTLARGet: Bir web sayfası okumak için ister. Sayfa gönder komutudurç Head: başlık bilgisini gönderir. Cevap altında mime yapısı vardır. dosyanın içeriği gönderilmez.Put: Bir web sayfasını saklamak için gönderir. Upload komutu gibi aktif olarak kullanılmaz.Post: İsimlendirilmiş bir kaynağa ekleme yapar. Get parametresinden farkı bilgi yığını, veri içerebilir. Mesaj başlığı ve bunun yanında bilgi yığınını da içebilir.Delete: Bir Web sayfasını siler.Trace: Gelen isteği geri cevapla komutur. Hata var mı, cevap veriyo mu bunu çözmek için kulanıdır.Connect: Gelecekte kullanılmak için ayrılmış bir komuttur. Option: Çeşitli sunucu parametrelerini sorgulamak için kullanılır.CEVAPLAR KISMINDA İSE;X X X1.hane: bu hane önemlidir. Verdiğimiz komutun durumu hakkında tür bilgisi içerir. Komutun başarı ile gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini tanımlar. 2. ve 3. Hane: tür ile ilgili alt durumlar hakkında bilgi verir.Türleri:5 tane durumlar tanımlıyor.1XX: Gelen cevap bilgi mesajıdır2XX: Verilen komutun başarı ile yerine getirildiğini belirtir.200: OK demek201:204: No Connect mesajı verir.3XX: Yeniden yönlendirme için kullanılır. Bir web kaynağı istediğimizde o kaynağın URL2si değişmişse 3 serisi bizi oraya gönderir. Yeni adrese gideriz. 301: Kalıcı olarak taşındı.302: Bulunduğu adresi şu gibi303: 4XX: İstemci hatası belirten durumdur.400: kötü istek 404: sayfa yani istediğiniz kaynak bulunamadı mesajı408: İstek zaman aşımına uğradı.403: izinsiz. Özel erişim gerekn kaynağa istek yapıyorsunuz. 5XX: Sunucu hatalarından kaynaklanan hataları ifade eder.503: istek şu anda karşılanamıyor.KOMUT CEVAPLARKomut Komut Mesaj başlığı Mesaj başlığı İçerik İçerik MESAJ BAŞLIKLARI(HEADER)User-agent: istemci tarafından gçnderilern bu mesaj başlığı istemciye ait özellikleri tanımlar. Web tarayıcısının türü, adı, işletim sistemi vs. gibi bilgileri içerir. Bu bilgilere bakarak sunucu platforma özel bilgi gönderir.Accept: İstemci tarafından yapılır. Kabul edilebilir veri türlerini sunucuya bildiri.Accept-charset: istemcinin kabul edebildiği karakter kümelerini, dil kümelerini göndermek için kullanılır.Accept-Encoding: kabul edilen veri kodlamasıAccept-language: hangi dil destekleniyor bu belirtilir. Dile özel bilgi yığını gönderilir.Host: Hangi bilgisayardan istek yapılıyorsa o sunucu bilgi gönderir.Authorizotion: karşı tarafa desteklediğimiz otomasyonları, kimliğimizi tanımlarız. Hangi standartları destekliyoruz. Kullanıcı adı şifre mi , parmak izi mi..** buraya kadar olanlar web tarayıcısı tarafından kullanılır sadece.Date:Upgrade: http sürümünün değiştirilmesini istediğimizde karşı tarafa bilgi verir. Karşı tarafta o sürmü destekliyorsa o sürümde cevap verir. ** date ve upgrade’i hem istemci hem de sunucu kullanır. Sunucudan dönen cevaplar Server: Sunucu bilgileri bulunur.( user agent’ın tersi)Content-encoding: sunucun gönderdiği içeriğin kodlamasıContent language: içerik diliContent length: içerik uzunluğuContent- type: İçerik türüLast modified: İçeriğin en son değiştiği tarihi verir.Location: Yönlendirilecek adresi belirtir.(300 serisi bir cevap aldığımız zaman): istediğimiz bir noktadan başlayıp bilgi aktarımını gerçekleştirebiliriz. 10mb’lık bilgi indirirken 5mb de bağlantı koparsa kaldığımız yerden başlayabiliriz. Accept ranges: sunucu bloklar halinde tanımladığı veri yapısını nasıl isteyeceğini tanımlar. Sunucular belirli uzunluktaki veri yapılarını istemeye izin verir. Sunucu istemciye hangi aralıklarla veri aktarılacağını tanımlar. Cookie: http kalıcı bağlantılara izin vermez. Kullanıcı adı ve şifremizi girdiğimizi varsayalım bağlantı kesilirse tekrar kullanıcı adı ve şifre girmemiz gerekecektir. Bu da zaman kaybına yol açar. Bu soruna çözüm olarak http mesaj başlığında çerez adı verilen bir alan tanımlar. Set cookies: bu yapı ile istemciye bir yapı gönderilir. Yani istemciye bir bilgi yığını gönderir. İstemci sunucudan her istek yaptığında cookie deyip, bilgi yığınını yazar ve kendini bu şekilde tanıtır. Oturum ifade edilir. ** 2 tane yaygın olarak kullanılan WEB sunucusu vardır; apache ve internet information service(iis)